toplu beslenme

Okullar, Hastaneler ve İş Yerleri İçin Menü Planlaması Nasıl Olmalı?

Toplu yemek servis eden üniversite, okul, hastane ve iş yerleri, hizmet verdikleri topluluğun fizyolojik özelliklerine ve beslenme ihtiyaçlarına uygun olarak mevsime ve kurum bütçesine göre haftalık veya aylık menü planlama çalışmaları yapmaktadırlar. Burada amaç doğru besinlerin tüketilmesi, sağlıklı ve dengeli beslenme, memnuniyet ve motivasyonun artması, kaliteli yemek servislerinin oluşturulmasıdır. Belirlenecek menüler sağlıklı beslenme alışkanlığı kazandıracak, verimli çalışma koşulları yaratacak şekilde olmalıdır.

Yemek Listesi Hazırlarken Dikkat Edilmesi Gereken 5 Önemli Faktör

Başarılı bir kurumsal yemek listesi, yemek planlamaya etki eden etmenlerin ayrıntıları ile bilinmesini gerektirir. Burada beslenecek grubun özelliklerinin tespit edilmesi önem taşımaktadır. Bu özellikler grubun yaş, cins ve aktivitesine bağlı besin ihtiyaçları, alışkanlıkları ve grubun genişliği şeklindedir.

Yemek listesi hazırlanırken dikkat edilmesi gereken 5 faktör ise şu şekilde sıralanabilir:

  • Yemek listesinin hangi kurum için hazırlanacağı
  • Yemek listesinin kimler için hazırlanacağı (yaş, cinsiyet, meslek, eğitim düzeyi, kültür, milliyet)
  • Menüde yer alacak yemeklerin bileşimi (protein, karbonhidrat, yağ, vitamin ve mineraller açısından denge)
  • Listenin hazırlanacağı kurumun imkânları, araç – gereç kapasitesi, çeşidi ve kalitesi

menü planlama

Yemek Planlamaya Etki Eden Etmenler ve Servisin Yapılacağı Grubun Özellikleri

Başarılı bir yemek listesi yapabilmek için menü planlamasına etki eden faktörlerin ayrıntılı bir şekilde bilinmesi gerekir.

Yemek planlamaya etki eden etmenler şöyledir:

  • Grubun aktivitesine bağlı besin gereksinimleri
  • Servis yapılacak grubun kültürel özellikleri ve ırk farklılığı
  • Kişilerin sağlık durumları ve diğer özel durumları
  • Mutfak harcamaları için ayrılan bütçe
  • Yemeği yiyecek kişi sayısı
  • Mutfakta bulunan araç – gereç ve ekipmanların durumu
  • Bölgenin iklimi ve coğrafi özellikleri
  • Yemeğin hangi öğün için hazırlandığı

Servisin yapılacağı grubun özellikleri; menü şekli ve menüye dahil edilmek istenen yiyeceklerin sevilip, sevilmemesi ve yeme alışkanlıklarına etki eder. Kültürel özellikleri, yaş, ırk ve eğitim seviyesi gibi demografik faktörler kişilerin yeme alışkanlıklarına etki eder ve küçük yaştan itibaren oluşmaya başlar. Ayrıca yemek alışkanlığının gelişmesinde psikolojik faktörler ve dini inançlarda önemli rol oynar.

Okullar, Hastaneler, Fabrikalar ve İş Yerleri İçin Özel Olarak Hazırlanacak Menüler İçin Uzman Önerileri

Okullar, hastaneler, fabrikalar ve iş yerleri için özel olarak hazırlanacak toplu beslenme menüleri için mutlaka kurumun özellikleri bilinmeli ve buna göre hareket edilmelidir. Kurumda kaç kişiye servis yapılacağı, servis yapılacak grubun özellikleri, hangi mesleği icra ettikleri ya da hangi okul düzeyinde öğrenciler içerdikleri bilinmelidir. Toplu beslenme için menü hazırlanan grubun özellikleri dikkate alınmalıdır. Nitekim besin gereksinimleri yaşa, cinsiyete, günlük aktivite durumuna göre değişiklik göstermekte, kültürel özellikler de besinlerin seçiminde önem taşımaktadır. Diyetisyen tarafından menü planlaması bu yüzden çok önemlidir.

Şimdi öğünlere göre besin seçiminde dikkat edilmesi gerekenleri inceleyelim.

Menü Planlamada Sabah Kahvaltısı İçin Yiyecek Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kahvaltı günün en önemli öğünü olduğu için dikkat edilmesi gerekmektedir. Kahvaltı günün ilk yemeği olduğundan ve vücudun yeniden harekete geçmesi için gerekli enerjiyi sağlayacağından önemlidir. Diyet listesi üzerinde dikkat edilecek bazı noktalar bulunur.

Menü planlamasında sabah kahvaltısının hazırlanmasında dikkat edilecek hususlar şu şekildedir

  • Her gün, süt, peynir veya yumurtadan biri mutlaka bulundurulmalıdır.
  • Kahvaltılık yiyecek olarak peynir, yumurta, reçel, yağ ve zeytin kullanıldığından içecek yanında bunlardan en az iki tanesi mutlaka verilmelidir.
  • Yumurta haftada en az iki kez verilmelidir.
  • İçecek olarak çay, süt ve sağlanabiliyorsa meyve suyu verilmelidir.
  • Reçel, bal, pekmez-yağ kahvaltıda tek yiyecek olarak düşünülmelidir.
  • Monotonluğun kırılması için, peynir, kaşar ve beyaz; zeytin, yeşil ve siyah olarak, reçel de gül, ayva, vişne, kayısı, şeftali vb. olarak değiştirilmelidir.
  • C vitamini yönünden zengin domates, biber, maydonoz vb. besinler bulundurulmalıdır.

Menü Planlamada Öğle Yemeği İçin Yiyecek Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yemekler, servis özelliklerine göre gruplandırılmalı, öğünlerde bir adet birinci grup, bir adet ikinci grup, bir adet üçüncü grup olmak üzere en az üç kap yemek sunulmalıdır. Aynı gruptan iki yemek ( balık hariç ) sunulmamalıdır.

Menü planlamasında öğle yemeğinin hazırlanmasında dikkat edilecek hususlar şu şekildedir

  • Öğle öğününde bir adet birinci grup, bir adet ikinci grup, bir adet üçüncü grup olmak üzere en az üç kap yemek bulunmalıdır.
  • Balk hariç tutularak aynı gruptan iki yemek birlikte verilmemelidir.
  • Yemekler gruplandırılmalı öğünlerde değişik gruptaki yemeklerin yer alması sağlanmalıdır.
  • Bir öğünde etli taze sebze yemekleri verildiğinde diğerleri daha çok tahıl ürünlerinden seçilmelidir.
  • Etli dolma ve sarmalar verildiğinde yanında bitkisel yağlı sebze yemekleri tercih edilmelidir.
  • Etli kuru baklagiller verildiğinde diğer yemekler etsiz taze sebze yemekleri, taze sebze salataları, taze meyve ve meyve kompostoları seçilmelidir.
  • Tahıllı yemekler ile ağır tatlılar ve diğer hamur tatlıları birlikte verilmemelidir.

Menü Planlamada Akşam Yemeği İçin Yiyecek Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Akşam yemekleri sonrasında aktivite gösterilmeyeceği için çok ağır olmamalı ve buna göre planlanmalıdır.

Buna göre akşam yemeği için yiyecek seçiminde şunlara dikkat edilmelidir

  • Akşam yemeklerinin hafif bir şekilde tüketilmesi gereken besinlerden oluşması önerilmektedir.
  • Akşam yemeğinin en az kalori içeren öğün olması gerekmektedir.
  • Akşam yemeğinde çorbalar önerilmektedir.
  • Bir adet birinci grup, bir adet ikinci grup, bir adet üçüncü grup olmak üzere en az üç kap yemek verilmesi gerekmektedir.
  • Öğle öğününde tatlı alındıysa bu öğünde tatlı verilmemesine dikkat edilmeli, aksi durumda sütlü tatlılar tercih edilmelidir.

Toplu beslenme oldukça önemli bir konudur. Kurumlar için menü planlama yapılırken, kurumsal yemek listesi hazırlanır. Uzmanlar yemek listesi hazırlanırken dikkat edilecekler konusunda uyarmaktadır. Menü planlamada dikkat edilecekler, menü hazırlanan grubun özellikleri gibi pek çok faktörü barındırır. Kurumsal yemek listesi bu yüzden, diyetisyen tarafından hazırlanmalıdır. Toplu beslenme ve menü planlama konusunda, diyetisyene başvurmanızı tavsiye ederiz. Diyet listesi üzerinde hassas davranılmalıdır.

Yazdır

Yazdır

Bu yazıyı okuyanlar bunlarıda okudu: