okullarda menü planlama

Okullarda Kullanılmak Üzere Hazırlanan Menüler ve Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Tam gün hizmet veren kreş ve gündüz bakımevleri, ilköğretim okulları ile yatılı ve pansiyonlu okullar (YPO) için öğrencilerin beslenmelerine olumlu katkı sağlayacak toplu beslenme hizmetlerinin kaliteli, yeterli ve dengeli beslenme ilkelerine uygun yürütülmesi son derece önemlidir. Bu kurumlarda menüler diyetisyenler tarafından planlanmalıdır. Kurumsal Beslenme Danışmanlığı hizmeti alınmasını tavsiye ederiz.

Okullarda menü planlama ve dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:

  • 3 – 4 kaptan oluşan sınırlı sayıda seçmeli menüler planlanmalıdır.
  • Yemek seçiminde öncelikle her üç kabın birbiri ile besin değeri, renk, yapı, kıvam, lezzet, hazırlama, pişirme yöntemleri ve servis ısıları açısından uyum gözetilmelidir.
  • Aynı öğündeki menü örüntüsünde yer alan yemeklerde renk, kıvam, şekil, lezzet, tat, görünüm ve besin değeri yönünden çeşitlilik olmalıdır.
  • Yemek seçimi birbirini izleyen günler itibarıyla çeşitlilik göstermeli, sık tekrarlardan kaçınılmalıdır.
  • Haftanın aynı günlerine, benzer menülerin gelmemesine dikkat edilmelidir.
  • Okullarda menü planlama sırasında yöresel özelliklere dikkat edilmelidir.
  • Yemekleri oluşturan besinlerin mevsiminde olmasına dikkat edilmelidir. Mevsiminde bulunmayan sebzeler için dondurulmuş, konserve veya kurutulmuş şekilde saklanan besinler tercih edilmelidir.
  • Birinci kap yemekler olanaklara göre yeterli ve dengeli beslenme ilkeleri kapsamında büyük parça et yemekleri, küçük parça et yemekleri, köfteler ve etli sebze yemekleri günlere dengeli bir şekilde dağıtılmalıdır.
  • Okul öncesi beslenme listesi hazırlanırken, her gün bir kalsiyum kaynağının mutlaka menüde bulunmasına dikkat edilmelidir.
  • Okul yemek listesi hazırlanırken çocuklar için daha çok küçük parça et yemekleri ve köfteler tercih edilmeli, tatlılar da sütlü tatlılardan seçilmelidir.

Okul Çağı Çocuklarına Yönelik Menü Planlama İlkeleri

Okul çağı 6 – 17 yaş grubu çocuklarını kapsamaktadır. Yemek hizmeti sunan tam gün okullarda uygulanan menülerde günlük gereksinimin 2/5’inin karşılanması, tüm gün beslenme hizmeti veren YPO’larda uygulanan menülerin ise günlük gereksinimlerin tamamını karşılar nitelikte olmasına dikkat edilmelidir.

menü planlama

Okul Öncesi Menü Planlamada Dikkat Edilecekler

Çocuklara sunulacak beslenme hizmeti hem yeterli ve dengeli beslenmeyi teşvik etmek hem de doğru beslenme alışkanlıklarının kazandırılması açısından önemlidir.

Okul öncesi menü planlamada dikkat edilecek noktalar şöyledir:

  • Büyüme ve gelişme sürecinin hızlı ve devamlı olması nedeniyle artan enerji ve besin öğe gereksinimleri göz önüne alınarak 2 ana öğün için 3/5’ini karşılar nitelikte olmalıdır.
  • Okul öncesi beslenme listesi hazırlanırken en az 1 ara öğün ilavesi yapılmalıdır.
  • Besinler kendilerine özgü tatlarına göre sunulmalıdır.
  • İlk beslenme deneyimlerini edinecekleri için yeni yiyeceklerle tanışmalarını sağlayacak menüler oluşturulmalıdır.
  • Küçük parça et yemekleri, özellikle kıymalı yemekler tercih edilmelidir.

İlkokul Yemek Listesi Menü Planlamada Dikkat Edilecekler

6-10 yaş arası çocukları kapsar. İlkokul çocukların oyun çağından çıkarak temel alışkanlıkları kazanmaya başladıkları dönem olarak karşımıza çıkar.

İlkokul yemek listesi planlanmasında şu hususlara dikkat etmek gerekir:

  • Yemekler çocukları cezbetmek için çekici hale getirilebilir ve nadiren popüler tercihlere yer verilebilir.
  • Popüer tercihler kapsamında hamburger menüleri tam tahıl ekmeği, salata ve ayran ya da taze sıkılmış meyvesular ile sağlıklı hale getirilmelidir.
  • Yağlı patates cipsi yerine fırınlanmış elme dilim patatesler sunulmalıdır.
  • Makarna çeşitleri peynirli, sebzeli ve kıymalı şekilde sunulmalıdır.
  • Okullarda menü planlama konusunda sütlü ve meyveli tatlılar tercih edilmelidir.

Lise Yemek Listesi Menü Planlamada Dikkat Edilecekler

14-17 yaş arasını kapsar. Ergenlik dönemini de kapsayan lise yıllarında gençlerin gelişimini destekler nitelikte menülerin seçilmesi ayrıca önem taşımaktadır. Ergenlik döneminde gencin günlük enerji ve besin öğesi ihtiyacı yaptığı etkinliklerin derecesine ve süresine göre farklılık gösterir. Gençlerin cinsiyetlerine göre de beslenme ihtiyaçları farklılaşır. Dolayısıyla günlük menü planlarken bu duruma dikkat edilmelidir. Okullarda menü planlama konusu, oldukça önemlidir.

Ortalama olarak günlük menüde 2,5 porsiyon süt ve türevleri, 2-2,5 porsiyon et yumurta, kuru baklagil, 3-4 porsiyon sebze ve meyveler, 6-8 porsiyon tahıl ve türevleri (Kızlarda daha az) yer almalıdır.

Okullara Yönelik Menü Planlamada Sabah Kahvaltısı İçin Yiyecek Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kahvaltı günün en önemli öğünüdür. Kahvaltı yapmayan çocukların derste konsantrasyonları azalır, verilen bilgileri sonradan hatırlama performansları düşer. Kahvaltı beyne enerji sağlamar ve öğrenmeyi olumlu yönde etkiler.Kahvaltıda karbonhidrat kaynağı olarak çavdar veya tam tahıl ekmekleri, sebze, meyve veya meyve suları, protein kaynağı olarak peynir, yumurta, süt ve yoğurt, yağ kaynağı olarak zeytin, ceviz, badem, fındık, bal veya pekmez gibi sağlıklı besinlerle zenginleştirilmiş bir menü tüketilmesi önerilir.

Okullara Yönelik Menü Planlamada Öğle Yemeği İçin Yiyecek Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Öğle menüleri genellikle kolay ve hızlı hazırlanabilen yiyeceklerden oluşur. Sandviçler, çorbalar ve salatalar öğle menüleri için önem taşıyan besinlerdir. Öğle menüsündeki yiyecekler genellikle akşam menüsündeki yiyeceklerden daha hafif olmalıdır.

En sağlıklı öğle yemeği taze sebzeler ile hazırlanmış güzel bir salatadır. Domates, salatalık, ızgara tavuk göğsü, zeytinyağı ve çeşitli sebzeler ile hazırlanacak olan ev yapımı bir salata ya da sağlıklı ekmekler ile yapılan bol sebzeli sandviçler öğle yemeği için önerilebilir.

Okullara Yönelik Menü Planlamada Akşam Yemeği İçin Yiyecek Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Akşam yemeğinin en az kalori içeren öğün olmasına dikkat edilmelidir. Akşam yemeği hazırlarken kullanılan yağın miktarı, et ve sakatatların boyutları özenli bir şekilde ayarlanmalıdır. Akşam yemeklerinde kızartma yerine haşlama, fırında pişirme yerine buharda bekletme denenmelidir. Kırmızı etin yerini beyaz et ürünleri, katı ve ağır yağların yerini sıvı ve hafif yağlar almalıdır. Yemekle birlikte tüketilen salata artırılıp, yenecek olan ekmek miktarı azaltılmalıdır.

Örnek Okullara Yönelik Yemek Listesi

Okul öncesi dönem çocukları için örnek yemek listesi:

1. GÜN

Sabah: Süt, peynir, reçel ve meyve suyu

Öğle: Yayla çorbası, çiftlik köfte ve mandalina

İkindi: Ayçöreği ve ayran

Akşam: Etli taze fasulye, peynirli makarna ve karışık salata

2.GÜN

Sabah: Süt, yumurta, zeytin ve meyve suyu

Öğle: Haşlama tavuk, iç pilav ve cacık

İkindi: Peynirli sandviç ve meyve suyu

Akşam: Kabak dolma, barbunya pilaki ve puding

3.GÜN

Sabah: Süt, peynir, zeytin ve meyve suyu

Öğle: Çorba, ızgara palamut ve karışık salata

İkindi: Paskalya çöreği ve süt

Akşam: Kabak kalye, domatesli pilav ve üzüm

4.GÜN

Sabah: Kurabiye, süt ve meyve suyu

Öğle: Terbiyeli köfte, sigara böreği ve ayran

İkindi: Simit ve limonata

Akşam: Peynirli omlet, zeytinyağlı fasulye ve sütlaç

5.GÜN

Sabah: Süt, yumurta, reçel ve meyve suyu

Öğle: Tavuk sote, makarna ve ayran

İkindi: Cevizli kek ve süt

Akşam: Mercimek çorbası, biber dolma ve elma

İlkokul dönemi çocukları için örnek yemek listesi (yarım gün okullar):

1. GÜN

Börek veya poğaça, ayran, meyve(mevsimine göre 1 küçük boy elma, 1 orta boy portakal, 1 büyük boy mandalina, 1 salkım üzüm (15 iri tane), 5 adet erik vb.)

2. GÜN

Haşlanmış yumurtalı sandviç, 5 adet zeytin, meyve suyu

3. GÜN

Peynirli tost veya sandviç, ayran, çiğ sebze (Mevsimine göre 1 küçük boy domates, 4-5 orta boy yeşil biber, 1 orta boy havuç veya 5-6 yaprak marul şeklindeki seçeneklerden biri)

4. GÜN

Kek (tercihen meyveli), süt, meyve (Mevsimine göre 1 küçük boy elma, 1 orta boy portakal, 1 büyük boy mandalina, 1 salkım üzüm veya 5 erik erik şeklindeki seçeneklerden biri)

5. GÜN

1 kibrit kutusu peynir, 5 adet zeytin, tam buğday ekmek, süt, çiğ sebze (Mevsimine göre 1 küçük boy domates, 4-5 orta boy yeşil biber, 1 orta boy havuç veya 5-6 yaprak marul şeklindeki seçeneklerden biri)

Lise dönemi öğrencileri için yemek listesi:

  1. GÜN

Sabah: Bitki çayı, omlet, kaşar peyniri, reçel, yeşil zeytin, siyah zeytin, ekmek

Öğle: Yayla çorbası, kasap köfte, bulgur pilavı, salata, sütlaç

İkindi: Süt, ev yapımı dilim yaş pasta

  1. GÜN

Sabah: Süt, reçel, beyaz peynir, siyah zeytin, yeşil zeytin ekmek

Öğle: Naneli yoğurtlu çorba, etli bezelye, spagetti, meyve

İkindi: meyve, petibör

  1. GÜN

Sabah: Süt, bal, tereyağı, siyah zeytin, yeşil zeytin, ekmek

Öğle: Ezogelin çorba, kıymalı fırın patates, cevizli erişte, meyve

İkindi: meyve çayı, ev yapımı kurabiye

  1. GÜN

Sabah:

Öğle: Arpa şehriye çorba, balık, soslu makarna, salata

İkindi: Ayran, ev yapımı börek

  1. GÜN

Sabah:

Öğle: Tarhana, etli taze fasulye, pirin pilavı, meyve

İkindi: Süt, ev yapımı ıslak kek

Okullarda menü planlama konusu, oldukça önemlidir. Gelişme çağında olan çocuklar için ayrı, gelişme çağını tamamlamış çocuklar için ayrı listeler oluşturulmalıdır. Okul yemek listesi özellikle okul öncesi beslenme listesi olarak ayrıştırılmalıdır. Bu yazımızda okul beslenme listesi örneği bulabilirsiniz. Okul yemek menüleri mutlaka uzman bir diyetisyen kontrolünde hazırlanmalıdır. Diyetisyenden Kurumsal Beslenme Danışmanlığı hizmeti alınmasını tavsiye ederiz. Beslenme listesi ilkokul için yapılıyorsa, dikkatli olunmalıdır. Çünkü okul yemek menüleri, okul öncesi çocukların gelişimine doğrudan etkide bulunacaktır.

Yazdır

Yazdır

Bu yazıyı okuyanlar bunlarıda okudu: