Beslenme bozuklukları nelerdir? Beslenme bozukluğu tedavisi nasıl yapılır merak ediyorsanız sayfamızı sonuna kadar okuyun…

Beslenme bozuklukları, vücudun ihtiyaç duyduğu besin maddelerinin miktarları ile vücudun aldığı miktar arasındaki uyumsuzluğu ifade eder. Yani beslenme bozukluğu; yetersiz ya da aşırı gıda alımı ile diğer yandan ruhsal etkilere dayanan ve fiziksel sonuçlara yol açabilen bir hastalıktır.

Amerika’da 5 ila 10 milyon kadın ve 1 milyon civarında erkeğin yeme bozukluğu taşıdığı bilinmektedir. Yeme bozuklukları Anoreksia Nervosa, Bulimia Nervosa, Atipik Yeme Bozukluğu (Tıkanırcasına Yeme Bozukluğu) olarak tanımlanmaktadır.

Beslenme bozukluklarının ortaya çıkış nedeni tam olarak bilinmemektedir. Biyolojik ve psikososyal nedenlerin birlikte rol oynadığı sanılmaktadır. Yeme bozuklukları için temel sebepler; düşük benlik saygısı, depresyon, kontrol kaybı duygusu, değersizlik, kimlik karmaşaları, aile içi iletişimde problemler olarak görülmektedir. Genel olarak genç kadınları etkileyen beslenme bozuklukları günümüzde hemen her cinsiyette artarak görülmektedir.

Diyetisyen ve beslenme danışmanları tarafından tedavi edilen beslenme bozukluğu, erken fark edilmezse diyabetten kalp rahatsızlıklarına kadar çeşitli hastalıkları beraberinde getirebilir. Beslenme bozuklukları tedavi süreçlerinde hem kişinin doktoru hem de diyetisyeni bir arada hareket etmelidir.

Yeme Bozuklukları Nelerdir?

Amerikan Psikiyatri Birliği (APA: American Psychiatric Association)’nin 2013 yılında yayınladığı kriterlerde (DSM 5) Yeme Bozuklukları aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır:

  • Anoreksiya Nervoza Beslenme Bozukluğu,
  • Bulimiya Nervoza Beslenme Bozukluğu,
  • Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu
  • Sınıflandırılamayan Yeme Bozuklukları (EDNOS: Eating disorder not otherwise specified)

Anoreksiya Nervoza (AN)

Anoreksiya Nervoza beslenme bozukluğu, özgüvenleri düşük, eleştirici ve mükemmeliyetçi insanlarda daha çok görülmektedir. Tehlikeli derecede zayıf olmalarına rağmen kendilerini “şişman” hisseden bu insanlar, hiçbir zaman istedikleri kiloya ulaşamayacaklarını düşünürler. Kilo almaktan korkan bu kişiler yiyecek kontrolünü takıntı haline getirirler.

Anoreksiya yeme bozukluğu hastalarından bazıları ise aşırı yemek yerler ve aşırı egzersiz yaparlar. Hatta kendilerini kustururlar. Bu durum beraberinde anksiyete, panik, obsesif-kompülsif bozukluk, alkol ve madde kötüye kullanımı gibi diğer psikiyatrik bozukluklara neden olur. Bu durumda Depresyon ve Beslenme Danışmanlığı hizmetlerinden yararlanmak gerekebilir.

Anoreksiya beslenme bozukluğu hastalığının tanı kriterleri:

  • Yaşı ve boyuna göre olması gereken kilonun %85’nden az kiloda olma.
  • Beklenen kilonun çok altında olmasına rağmen kilo almaktan veya şişman olmaktan aşırı derecede korkma,
  • Vücut ağırlığını ve şeklini beğenmeme,
  • Kilosu düşük olmasına rağmen bu durumu inkar etme.

Anoreksiya beslenme bozukluğu süresince zamanla görülen belirtiler:

  • Adet görememe,
  • Saç ve tırnaklarda kırılmalar,
  • Cilt kuruluğu ve cildin sararması,
  • Kalsiyum kaybına bağlı kemik erimeleri veya kırıklar,
  • Aşırı kabızlık,
  • Kansızlık, kas dokusunda yıkılmalar, kalp kasında güçsüzlüğe bağlı kalp sorunları,
  • Vücut ısısında düşme,
  • Düşük tansiyon, yavaş nefes alma ve düşük nabız sayısı,
  • Algılama becerisinde düşüş, hareketlerde yavaşlama ve depresyon.

Anoreksiya beslenme bozukluğu tedavisi, doktor ve diyetisyen kontrollerinde yapılmalıdır. Aynı zamanda hastanın psikolojik destek alması gereklidir.

Bulimiya Nervoza (BN)

Beslenme bozuklukları arasında bir diğer önemli olan da Bulimiya Nervoza’dır. Yeme nöbetleri şeklinde görülen bu beslenme bozukluğu süresince fazla miktarda besin tüketilir. Kişi şeker, karbonhidrat ve yağ oranları yüksek olan çok miktarda kalorili yiyecekler seçer. Kontrol dışına çıkan hastalar kendilerini cezalandırarak aç kalma ve kusturma yollarına giderler. Kendilerinden utanan hastalar, aşırı egzersiz de yaparak vücutlarını yorarlar. Beslenme bozuklukları arasında en tehlikeli olanlardan biridir.

Bulimiya Nervoza beslenme bozukluğu hastalığının tanı kriterleri:

  • Yeme atağı sırasında kontrol kaybı hissi,
  • 2 saatlik bir zaman diliminde normalden çok fazla besin tüketme,
  • Kilo alımını önlemek için kusma,
  • Vücut ağırlığı ya da şeklinden sebepsiz yere memnun olmama,

Bulimiya Nervoza yeme bozuklukları hastalığının vücuttaki belirtileri;

  • Mide asitleri temasından dolayı diş minelerinin erimesi ve dişlerin çürümesi,
  • Devamlı kusma sebebiyle mide kapağının bozulması ve reflü,
  • Kronik şekilde kızarmış ve yaralı boğaz,
  • Boyundaki tükürük bezleri ve çene altındaki bezlerin şişmesi,
  • Yanakların ve yüzün şişmesi,
  • Müshil kullanımı sebebiyle barsak tahrişi ve sorunları,
  • İdrar sökücü ilaçlar sebebiyle böbrek hastalıkları.

Bulimiya beslenme bozukluları tedavi edilirken doktor ve diyetisyen kontrolünde hastanın beslenme ve egzersizle kilo alması sağlanır. Aynı zamanda psikolog görüşmeleri ile kişinin özgüvenini sağlanması ve hastalığı tetikleyen psikolojik nedenlerin ortadan kaldırılması gerekir. Beslenme bozukluğu tedavisi süresince kişinin morali yüksek tutulur.

Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu

Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu, kişinin kontrol edemeyeceği düzeyde yemek yemesidir. Hasta, fazla yemek yemenin suçluluğunu da hisseder ancak kusma ya da aç kalma gibi davranışlar göstermez. Kilosu normalden fazla olan bu kişiler obezite ve kalp-damar hastalıklarına yakalanırlar. Beslenme bozuklukları arasında en tehlikeli olanlardan biridir.

Tıkanırcasına yeme bozukluğu tanı kriterleri:

  • Kısa aralıklarla aşırı yemek yeme,
  • Yemek yerken kendini durduramama,
  • Fiziksel olarak aç hissetmemeye rağmen aşırı miktarda yeme,
  • Yediklerinin miktarının görülmesinden utanma ve bu yüzden yalnız yeme,
  • Normalden çok daha hızlı yeme,
  • Rahatsız edici derecede doymuş hissedene kadar yeme,
  • Yeme sonrası depresif ya da suçlu hissetme.

Tıkanırcasına yeme bozuklukları kişide kilo sorunlarına ve psikolojik rahatsızlıklara neden olmaktadır. Beslenme bozukluğu tedavisi için bu alanda uzman doktorlara danışmak gerekecektir.

Beslenme bozuklukları, ruhsal ve fiziksel sağlığı etkileyen rahatsızlıklardır. Bu nedenle beslenme bozukluğu tedavisi yapılırken kişinin ruhsal durumu da göz önüne alınmalıdır. Anoreksiya Nervoza beslenme bozukluğu hastaları tedavi edilirken ilk olarak kilonun sağlıklı bir düzeye getirilmesi; Bulimiya Nervoza hastalarında ise yeme ve kusma nöbetlerinin engellenmesi hedeflenir. Kişinin hasta olmasına neden olan sorunlar çözülmelidir. Yeme bozukluğu nedenlerinin üzerine gidilmelidir.

Yeme bozuklukları tedavisi sırasında Genel Tıbbi Bakım, Beslenme Danışmanlığı, Psikiyatrik Tedavi ve Psikoterapi Desteği Programları beraber yürütülmelidir. Özellikle aileler, çocuklarında gördükleri beslenme dengesizliklerini önemsemeli ve uzman desteği almalıdır. Beslenme bozuklukları konusunda diyetisyene danışmalıdırlar.


Yorumunuzu Paylaşmak İster Misiniz?